Przez lata nikt nie wiedział, co znajduje się w skrzyni
Witraże uznawano za utracone podczas walk o Gdańsk w marcu 1945 roku. Po zakończeniu wojny w niejasnych okolicznościach skrzynia z elementami trafiła jednak do składnicy konserwatorskiej.
Na początku lat 90. podjęto próbę ich zabezpieczenia. Witraże poddano wówczas jedynie podstawowym pracom konserwatorskim, po czym przekazano je do kościoła św. Katarzyny. Planowano wykorzystać je ponownie jako element wystroju świątyni. Ostatecznie zamiary te przekreślił pożar kościoła.
Dopiero podczas niedawnej inwentaryzacji zabytków znajdujących się w składnicy dokonano przełomowego ustalenia. Specjaliści rozpoznali, że przechowywane tam fragmenty to aż 18 neogotyckich kwater witrażowych z Bazyliki Mariackiej w Gdańsku.
Pomogła jedna wyjątkowa inskrypcja
O identyfikacji zabytków przesądził między innymi napis zachowany na jednym z witraży: "Franz ud Rose Steffens Anno Domini 1897".
Historyczne źródła wskazują, że rodzina Steffensów należała do grona fundatorów witraży przeznaczonych dla ówczesnego kościoła Najświętszej Marii Panny. Dziś jest to Bazylika Mariacka.
Na zachowanych kwaterach można dostrzec między innymi Chrystusa, klęczącą kobietę oraz inne postacie. Zdaniem konserwatorów dzieła wyróżniają się wysokim poziomem artystycznym, a także wyjątkową kolorystyką.
Ślad prowadzi do znanej pracowni
Wstępne ustalenia wskazują, że za wykonanie odnalezionych witraży mogła odpowiadać pracownia Carla Ludwika Tuercke z Żytawy. To właśnie tam pod koniec XIX wieku powstała seria witraży przeznaczonych m.in. do prezbiterium gdańskiej świątyni.
Z zabytkami związana jest także rodzina Steffensów. Franz Wilhelm Steffen był cenionym malarzem i fundatorem parku noszącego nazwę Steffensów, znajdującego się przy dzisiejszej Alei Zwycięstwa. W XIX wieku rodzina odgrywała znaczącą rolę w życiu Gdańska.
Po 81 latach wrócą do Bazyliki Mariackiej
Odnalezione kwatery czeka teraz kompleksowa konserwacja. Specjaliści będą musieli przywrócić zabytkom możliwie najlepszy stan, zanim będzie można ponownie zaprezentować je w świątyni.
Jeśli prace przebiegną zgodnie z planem, po 81 latach od zakończenia wojny witraże powrócą do Bazyliki Mariackiej. Jak podkreślają przedstawiciele służb konserwatorskich, odkrycie ma ogromne znaczenie dla dziedzictwa Gdańska.
– To odkrycie czekało na wielki finał kilkadziesiąt lat. Lecz warto było czekać, gdyż jest wielkiej wagi – podkreślił Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków Dariusz Chmielewski.
