Trump uderza cłem w partnerów Iranu – Chiny, Irak i Turcja na celowniku. Co to naprawdę oznacza?

Które kraje najbardziej ucierpią?

Największym partnerem handlowym Iranu pozostają Chiny. W okresie 12 miesięcy do października 2025 roku Pekin kupił irańskie towary (głównie ropę naftową) za ponad 14 miliardów dolarów.

Drugie miejsce zajmuje Irak – około 10,5 mld dolarów wymiany handlowej rocznie, głównie paliwa i produkty petrochemiczne.

Podium zamyka Turcja, której import z Iranu wzrósł dramatycznie – z 4,7 mld dolarów w 2024 r. do 7,3 mld dolarów w minionym roku.

W pierwszej dziesiątce znajdują się także Zjednoczone Emiraty Arabskie, Indie oraz kilka innych państw azjatyckich i bliskowschodnich. Prawie cały ten handel opiera się na ropie naftowej, gazie i produktach petrochemicznych.

Iran jest jednocześnie jednym z największych importerów żywności na świecie – jedna trzecia całego importu to zboża, oleje roślinne, soja, ryż i kukurydza.

Jak miałoby działać nowe cło?

Trump napisał, że cło wchodzi w życie "natychmiast" i jest "ostateczne i wiążące". Na razie jednak Biały Dom nie opublikował żadnych szczegółów wykonawczych.

Kluczowe pytania pozostają bez odpowiedzi:

• Czy cło obejmie wszystkie ponad 100 krajów handlujących z Iranem, czy tylko największych partnerów?
• Czy będzie to dodatkowe 25% do już istniejących ceł (np. na chińskie towary średnio 30,8%)?
• Na jakiej podstawie prawnej miałoby zostać wprowadzone? (Poprzednie szerokie cła Trumpa opierały się na International Emergency Economic Powers Act, ale w środę Sąd Najwyższy USA ma wydać orzeczenie, które może podważyć tę konstrukcję prawną)

Dlaczego egzekucja będzie piekielnie trudna?

Iran od lat omija sankcje dzięki:

• flocie "statków-widm" (trudnych do śledzenia jednostek zmieniających flagi i nazwy),
• sprzedaży ropy za chińskie juany zamiast dolarów,
• skomplikowanym łańcuchom pośredników i firm-słupów.

W praktyce nowe cło może okazać się bardziej groźbą polityczną niż realnie egzekwowalnym narzędziem gospodarczym.

Co to oznacza dla relacji USA–Chiny?

Gdyby nowe 25% cło naprawdę objąć Chiny – największego partnera Iranu – oznaczałoby to de facto kolejną eskalację wojny handlowej.

Chiny już teraz płacą średnio ponad 30% ceł na wiele kategorii towarów eksportowanych do USA. Dodatkowe 25% byłoby bardzo bolesne.

Pekin zapowiada "wszelkie niezbędne środki obronne", a w przeszłości reagował nie tylko własnymi cłami, ale przede wszystkim ograniczeniami eksportu pierwiastków ziem rzadkich – kluczowych dla amerykańskiego przemysłu technologicznego, zbrojeniowego i zielonej energii.

Iran na skraju załamania gospodarczego

Gospodarka Iranu jest już w stanie krytycznym:

• inflacja w październiku 2025 r. – 48,4%
• rial traci wartość w zastraszającym tempie
• ceny żywności wzrosły dramatycznie
• realne wydatki gospodarstw domowych są niższe niż w 2008 roku
• bezrobocie kobiet i ogólny poziom zatrudnienia systematycznie spada

Kolejne ograniczenie handlu zagranicznego (zwłaszcza importu żywności i pasz) oraz dalszy spadek dopłat do paliw mogą w najbliższych miesiącach pchnąć kraj w kierunku hiperinflacji i głębokiego kryzysu humanitarnego.

Nowe amerykańskie cło – nawet jeśli w praktyce okaże się trudne do wyegzekwowania – wysyła bardzo mocny sygnał: w oczach administracji Trumpa każdy, kto pomaga finansowo przetrwać obecny reżim w Teheranie, zapłaci za to wysoką cenę w handlu z najpotężniejszą gospodarką świata.