Coraz więcej osób choruje na kleszczowe zapalenie mózgu. Na profilaktyczne szczepienie zdecydował się tylko co 10. Polak
Zaledwie co dziesiąty Polak zdecydował się na szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM) – wynika z badań Ośrodka Badań Socjomedycznych Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych UW. To alarmująco niski poziom, biorąc pod uwagę, że liczba zakażeń wzrosła niemal trzykrotnie w ciągu ostatnich lat. Pomimo powszechnej świadomości zagrożenia, wiedza na temat profilaktyki jest fragmentaryczna, a lekarze rzadko informują pacjentów o dostępnych szczepieniach.
Kleszcze – zagrożenie nie tylko w lasach
Eksperci podkreślają, że kleszcze nie ograniczają się do terenów leśnych. Można je spotkać w parkach, ogrodach czy na osiedlowych trawnikach, gdzie przenoszone są przez ptaki i drobne zwierzęta. Ich ukłucie może prowadzić do poważnych chorób, w tym do groźnego kleszczowego zapalenia mózgu, które w ciężkich przypadkach może powodować porażenia kończyn, trudności z oddychaniem, a nawet wymagać hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii.
– Cała Polska jest regionem, w którym można zarazić się KZM – ostrzega prof. Joanna Zajkowska z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
Szczepionka skuteczna, ale rzadko zalecana
Choć na KZM nie ma skutecznej terapii, istnieje skuteczna profilaktyka w postaci szczepienia. Dwie pierwsze dawki dają 90-procentową ochronę, a trzecia utrwala efekt. Mimo to, szczepienie nie cieszy się popularnością – poniżej 7 proc. badanych otrzymało je jako zalecenie od lekarza.
– Większość Polaków nie ma świadomości, że powinna się zaszczepić. Lekarze rzadko informują o tej możliwości – mówi prof. Tomasz Sobierajski, kierownik Ośrodka Badań Socjomedycznych.
Dodatkowo wielu Polaków uważa szczepionkę za zbyt drogą lub po prostu nie zdaje sobie sprawy z jej dostępności. Szczególnie narażeni na kontakt z kleszczami są właściciele psów, którzy często spacerują po terenach zielonych. Mimo to, tylko 12 proc. z nich jest zaszczepionych, choć ich świadomość zagrożenia jest wyższa niż wśród osób bez zwierząt.
Nowe rozwiązania mogą zwiększyć wyszczepialność
Od niedawna szczepienie przeciwko KZM można otrzymać nie tylko w gabinecie lekarskim, ale również w aptekach. To rozwiązanie ma ułatwić dostęp do profilaktyki i zachęcić więcej osób do zaszczepienia się.
– Możliwość zaszczepienia się od razu po konsultacji z farmaceutą to ogromne udogodnienie – ocenia prof. Zajkowska.
Liczba zakażeń KZM rośnie w zastraszającym tempie
Dane Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH pokazują, że liczba zakażeń KZM dramatycznie wzrasta. W 2019 roku odnotowano 265 przypadków, w 2022 już 445, a w 2024 aż 800. W samych pierwszych miesiącach 2025 roku zdiagnozowano już 31 nowych przypadków.
Eksperci alarmują – zagrożenie rośnie, a niska wyszczepialność może prowadzić do coraz większej liczby poważnych zachorowań. Profilaktyka w postaci szczepień to najskuteczniejsza ochrona przed poważnymi konsekwencjami ukłucia przez kleszcze.
