kleszcze

W Polsce pojawił się nowy, inwazyjny gatunek kleszcza, który – w przeciwieństwie do znanych dotąd pajęczaków – nie czeka biernie na swoją ofiarę. Zamiast tego potrafi aktywnie się do niej zbliżać, co budzi niepokój zarówno wśród naukowców, jak i służb sanitarnych.

Eksperci ostrzegają, że Polska znajduje się w czołówce krajów Europy Środkowej pod względem liczby zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu, a mimo to poziom zaszczepienia przeciwko tej chorobie pozostaje dramatycznie niski. Tymczasem zmiany klimatyczne, coraz wyższe temperatury, migracje kleszczy i zanik sezonowości ich aktywności powodują, że ryzyko zakażenia jest coraz większe – nie tylko w lesie, ale i w mieście, parku czy ogrodzie, a nawet w domu, szczególnie tam, gdzie mieszkają zwierzęta.

Zaledwie co dziesiąty Polak zdecydował się na szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM) – wynika z badań Ośrodka Badań Socjomedycznych Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych UW. To alarmująco niski poziom, biorąc pod uwagę, że liczba zakażeń wzrosła niemal trzykrotnie w ciągu ostatnich lat. Pomimo powszechnej świadomości zagrożenia, wiedza na temat profilaktyki jest fragmentaryczna, a lekarze rzadko informują pacjentów o dostępnych szczepieniach.

Niezwykle łagodna aura lutego przyniosła niespodziewane zjawisko w polskich lasach – przedwczesną aktywność kleszczy, co stawia pod znakiem zapytania tradycyjne postrzeganie sezonu tych pajęczaków.

Kleszcze są małymi, pajęczakopodobnymi owadami, które często spotykamy w lasach, łąkach, ogrodach i innych miejscach o dużym nasileniu roślinności. Niestety, są one również nosicielami różnych chorób, takich jak borelioza czy kleszczowe zapalenie mózgu, co sprawia, że w przypadku ugryzienia przez kleszcza ważne jest odpowiednie postępowanie.

W zeszłym roku na kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) zachorowało w Polsce ponad 400 osób. To rekordowe dane na które wpływ mają m.in. zmiany klimatyczne, które sprzyjają całorocznej aktywności kleszczy. Jak przekonują eksperci przenoszony przez kleszcze wirus KZM może występować obecnie na terenie całej Polski praktycznie przez cały rok.

Wraz ze wzrostem temperatury występujące w Ameryce Północnej kleszcze przenoszące gorączkę plamistą Gór Skalistych chętniej żywią się krwią człowieka niż zwierząt – poinformowali naukowcy podczas trwającego dorocznego zjazdu Amerykańskiego Towarzystwa Medycyny Tropikalnej i Higieny (ASTMH).

Pandemia wywołana wirusem SARS-CoV-2 pokazała nam, że warto dbać o swoje zdrowie i jak ważna jest profilaktyka zakażeń innymi groźnymi chorobami, którym możemy zapobiec. Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) – bo o nim mowa – to groźna choroba wywoływana przez wirusa przenoszonego przez kleszcze, której przebieg może być bardzo poważny. Nie ma na nią lekarstwa i podobnie jak COVID-19 leczy się ją wyłącznie objawowo. Od dawna jednak można się przed nią skutecznie chronić dzięki dostępnym szczepieniom ochronnym.

Od 1 stycznia do 31 maja zanotowano w Polsce 2985 przypadków boreliozy, choroby przenoszonej przez kleszcze – wynika z zestawień publikowanych przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.

Kleszcze stały się już aktywne. Uważajmy na nie wybierając się na spacer do lasu, parku lub na łąkę. Po powrocie dokładnie oglądajmy swoje ciało, sprawdzajmy też dzieci i nasze czworonogi, bo te pajęczaki są dla nas wszystkich zagrożeniem – ostrzega na swojej stronie sanepid.

Kleszcz to mały, pasożytniczy pajęczak. Żywi się krwią i atakuje zarówno ludzi, jak i zwierzęta. Przenosi wiele groźnych chorób, które mogą zakończyć się nawet śmiercią. Kleszczy jest coraz więcej w Polsce ze względu na ciepłe zimy. Jak w takim razie się przed nimi bronić? Czy opryski są dobrym pomysłem? Na te pytania odpowiedział internista Paweł Grzesiowski.

Co trzeci Polak boi się kleszczy, a 25 proc. z tego powodu rezygnuje ze spacerów po lesie czy parku. Łagodniejszy klimat i wyższe temperatury sprawiają, że kleszcze pojawiają się w nowych miejscach, występują praktycznie na każdym terenie zielonym. Wraz ze wzrostem przypadków ukłuć przez kleszcze rośnie także liczba zachorowań na boreliozę czy bardzo niebezpieczne kleszczowe zapalenie mózgu. To dobry moment, żeby przed wakacyjnymi wyjazdami zaszczepić się przeciwko tej chorobie.

Kleszczowe zapalenie mózgu jest ciężką chorobą ośrodkowego układu nerwowego przenoszoną przez kleszcze. Może prowadzić do niepełnosprawności, a nawet śmierci. Jak wynika z badań, 1/3 Polaków bardzo boi się kleszczy, a co czwartego ten strach powstrzymuje przed pójściem do parku bądź lasu. Mimo to poziom wiedzy jest wciąż niewystarczający, a 35 proc. Polaków nawet nie wie o istnieniu wirusa KZM. Duży odsetek nie wie też, że przed chorobą może zabezpieczyć szczepionka, która jest skuteczna niemal w 100 proc.

Kilka stopni na plusie przez kilka dni wystarczyło, by się uaktywniły i ruszyły na żer. Kleszcze atakują i zwierzęta, i ludzi. Łagodne zimy mogą powodować wcześniejszą aktywność tych pasożytów. I właśnie teraz, w połowie lutego, zanotowano pierwsze przypadki pojawienia się kleszczy.

Kleszcze kojarzą nam się z wiosną i latem, tymczasem okazuje się, że jesienią też są groźne. Jak je skutecznie usunąć, kiedy wbiją się w nasze ciało? Czy po każdym ugryzieniu kleszcza trzeba udać się do lekarza? Lekarz rodzinny i specjalistka w leczeniu boreliozy Małgorzata Konik opowiedziała o aktywności kleszczy jesienią i objawach boreliozy.

Kleszcze, które przenoszą groźne choroby, w tym boreliozę, są aktywne jeszcze do listopada. Najlepszym sposobem, aby ustrzec się przed chorobami odkleszczowymi, jest odpowiednia profilaktyka – przypomina dr Anna Prokop-Staszecka w informacji przesłanej PAP.

Kleszcze najczęściej zdarzają się w lesie i najczęstsze biotopy, gdzie żerują kleszcze to są pośrednie biotopy pomiędzy łąką a lasem, czyli wysokie trawy, paprocie, wejścia do lasu, nieskoszona trawa – opisuje prof. Miłosz Parczewski, kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych, Tropikalnych i Nabytych Niedoborów Immunologicznych Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego. Wzrost temperatury, który w ostatnich dniach można było odczuć w Polsce służy nie tylko ludziom, ale także kleszczom. Pajęczaki te budzą się i rozpoczynają żer. A to oznacza, że trzeba na nie uważać podczas wiosennych spacerów.

Od 20 lat systematycznie rośnie liczba zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu (KZM). Wciąż jednak brakuje skutecznego lekarstwa na te chorobę, a jej konsekwencje mogą zagrażać życiu. Nosicielem groźnego wirusa może być już nawet co szósty kleszcz, a te coraz częściej pojawiają się w miastach – w parkach i przydomowych ogródkach. Jedyną skuteczną ochroną jest szczepionka, niestety w Polsce niewiele osób się na nią decyduje ze względu na to, że świadomość zagrożeń jest niewielka.