Biznes pogrzebowy i szpital. „Kojarzy mi się to z kupowaniem ciał”

Niedługo później telefon pana Krzysztofa znowu zadzwonił. Rozmówca – ku zdumieniu syna zmarłego – przedstawił się jako przedstawiciel zakładu pogrzebowego. – Powiedział, że rzeczy są u niego i że się dogadamy, co do wyceny usługi pogrzebowej. Zabrzmiało to na zasadzie: „Ciało pana taty jest nasze i tyle”. Powiedziałem mu, że nie będziemy wykonywać u niego całej procedury i trochę go to poddenerwowało. Był strasznie arogancki, dało się odczuć, że to nie jest tak, jak sobie wymyślił – mówi mężczyzna. I dodaje: – W zakładzie pogrzebowym, mieszczącym się na terenie szpitala, były rzeczy taty i karta zgonu. Rzeczy były zapakowane w otwarte worki na śmieci.

Z relacji pana Krzysztofa wynika, że nie dostał jednego z dokumentów. – Z tego powodu inna firma pogrzebowa nie mogła odebrać zwłok – mówi mężczyzna.

O sprawę zapytaliśmy inny zakład pogrzebowy. – Nigdy nie zdarzyła się sytuacja, że jako firma pogrzebowa odbieramy rzeczy osobiste, kartę zgonu i dokumenty. To nieprawdopodobne – ocenia Żaneta Kowalczyk z Zakładu Pogrzebowego „Ozyrys” w Wałbrzychu. I dodaje: – Myślę, że to jest celowe, że taka praktyka ma tam miejsce, ale nigdy nie trafili na rodzinę, która by o tym opowiedziała. – Kojarzy mi się to z kupowaniem ciał – zaznacza Kowalczyk.

„Handel skórami”

Kupowanie ciał to istota głośnej na całym świecie afery sprzed ponad 20 lat. Afery, która polegała na ścisłej współpracy środowiska medyków z funeralnym biznesem. Pracownicy szpitali i pogotowia w niemal wszystkich polskich miastach masowo sprzedawali informacje o zgonach pacjentów zakładom pogrzebowym i nakłaniały do skorzystania z ich usług bliskich zmarłych. Wszystko w zamian za olbrzymie łapówki, które tak naprawdę pokrywały rodziny, płacąc zawyżone rachunki za pogrzeb.

Po wybuchu afery wprowadzono przepisy, które miały uniemożliwić jakąkolwiek współpracę medyków z pogrzebowym biznesem i w ten sposób zapobiec odrodzeniu się korupcji. Czy to możliwe, by zapomniano o tym w Wałbrzychu?

Okazuje się, że prezes prowadzącej szpital spółki zorganizował przetarg i podpisał z firmą pogrzebową umowę na odbiór i przechowanie zwłok zmarłych pacjentów w przyszpitalnej chłodni. Chłodni, którą szpital wydzierżawił tej samej firmie pogrzebowej.

– Przede wszystkim to dobre rozwiązanie dla naszych klientów, dla rodzin zmarłych osób. Blisko naszego szpitala posadowiony jest budynek, z którego korzysta firma – stwierdza Tomasz Maciejowski, prezes spółki „Sanatoria Dolnośląskie”.

Czy firma nie robi tego po to, by mieć łatwy dostęp do informacji o zgonach i dostęp do rodzin pacjentów?

– To jest nadinterpretacja – uważa Maciejowski.

„W miejscu udzielania świadczeń zdrowotnych nie mogą być świadczone usługi pogrzebowe oraz prowadzona ich reklama”, stanowi przepis.

– Znam go. A czy pan widział na terenie szpitala reklamę pod kątem prowadzenia działalności pogrzebowej przez tę firmę? – odpowiada dyrektor Maciejowski.

Nasz reporter chciał porozmawiać z szefem prosektorium. Drzwi biura były otwarte, mimo to w środku nikogo nie zastaliśmy. Zobaczyć można było jednak różnego rodzaju trumny i wyeksponowane w gablocie urny. Nagranie zarejestrowane na terenie szpitala w Rościszowie pokazaliśmy szefowi Polskiego Stowarzyszenia Pogrzebowego.

– Widać ewidentny zakład pogrzebowy. Nie powinno tak być. Ustawa mówi jasno, że na terenie szpitala nie wolno prowadzić usług pogrzebowych ani ich reklamować. Koniec i kropka, nie ma nad czym dyskutować – mówi Krzysztof Wolicki. – Co tam robi zakład pogrzebowy? Może jest po to, żeby łapał ciała? – zastanawia się Wolicki.

Tymczasem dyrektor szpitala twierdzi, że o zakładzie pogrzebowym nic nie wie. – W przetargu było wyraźnie napisane, że nie można prowadzić akwizycji na terenie szpitala – twierdzi Tomasz Maciejowski. – Jeżeli mamy w sprawie pomówienie, to je zweryfikuję. Firma powiedziała, że tak nie było. Mamy słowo przeciwko słowu – dodaje prezes spółki „Sanatoria Dolnośląskie”.

W końcu reporterowi udało się porozmawiać z przedstawicielem firmy prowadzącej prosektorium.
– Czy pan nie wie, że usługi pogrzebowe są na terenie szpitala zabronione? – zapytał reporter.
– Nie ma usług – oświadczył mężczyzna.
– A trumny i urny, to co tam robią?
– Stoją.
Po tym mężczyzna stwierdził, że nie będzie dalej rozmawiał.

– Człowiek jest istotą ułomną i jak ma możliwość, a daje mu się taką możliwość, to będzie korzystał z tego interesu – uważa szef Polskiego Stowarzyszenia Pogrzebowego.

Pogotowie

Okazuje się, że w rejonie Wałbrzycha nie tylko szpital chorób płuc współpracuje z zakładem pogrzebowym. Z inną prywatną firmą funeralną porozumiał się dyrektor miejscowego pogotowia.

– Wezwaliśmy pogotowie, które zabrało tatę do karetki. W trakcie transportu zatrzymała się akcja serca, powiedziano, że tata nie żyje i zawieziono na SOR, żeby lekarz stwierdził zgon – opowiada Wanda Załomska, córka zmarłego.

Ciało pana Edwarda nie pozostało jednak w szpitalnej chłodni. Pogotowie, bez wiedzy rodziny, zawiozło zwłoki do prywatnego zakładu pogrzebowego. Kiedy dotarli tam bliscy, okazało się, że jeśli chcą odebrać ciało – muszą zapłacić.

– Zapytano tylko, czy inny zakład będzie odprawiał pogrzeb. Powiedziałam, że tak, że będzie zabrane ciało. Trzeba było zapłacić rachunek – 350 zł i dopiero wtedy można było odebrać ciało – opowiada Załomska. I dodaje: – Na rachunku jest napisane, że to za usługi pogrzebowe. Wcześniej jak dzwoniliśmy, to usłyszeliśmy, że 150 zł kosztuje doba za przechowanie.

Jak sprawę tłumaczy pogotowie?

– Wieziemy [ciała – red.] do prosektorium, z którym mamy podpisane porozumienie. Ja nie płacę za tę usługę, to jest porozumienie – zapewnia Ryszard Kułak, dyrektor pogotowia w Wałbrzychu.

A dlaczego w przypadku rodziny Załomskich ciało zmarłego nie zostało na SOR-ze?

– Żeby zostało, musiałbym mieć umowę z prosektorium szpitalnym – stwierdza Kułak. I dodaje: – To jest pierwsza skarga. Ja nie wiem, że były brane jakiekolwiek pieniądze. Skąd mogę wiedzieć, że zakład pogrzebowy bierze jakiekolwiek pieniądze?

– Uważam, że tego typu porozumienia są bardzo nietrafioną decyzją, która nie powinna mieć miejsca. Kilka lat temu został wydany przez ministerstwo pewien okólnik, który opisywał zasady postępowania w takich sytuacjach. W przypadku zgonów w ambulansie sanitarnym, zespołowi polecono transportowanie ciała do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego – mówi Adam Stępka, rzecznik Pogotowia Ratunkowego w Łodzi.

Tymczasem dyrektor pogotowia w Wałbrzychu zapowiedział, że zerwie porozumienie, które zawarł z zakładem pogrzebowym.