Alpejski kolos znika na naszych oczach. Lodowiec Morteratsch symbolem przyspieszonego topnienia Europy
Jeden z największych lodowców Alp Wschodnich topnieje w tempie, które coraz mocniej niepokoi naukowców. Lodowiec Morteratsch w Szwajcarii w ciągu ostatnich 150 lat skrócił się o około jedną trzecią swojej długości. Malownicze lodowe jaskinie, chętnie fotografowane przez turystów, są w rzeczywistości sygnałem pogarszającej się kondycji lodu i przyspieszającego procesu zaniku.
Morteratsch znajduje się w kantonie Gryzonia i wraz z zasilającym go lodowcem Pers zajmuje obszar około 15 kilometrów kwadratowych. Obecnie jego długość wynosi 6,4 kilometra, jednak badania prowadzone przez glacjologów z Politechniki Federalnej w Zurychu pokazują, że jego przyszłość stoi pod dużym znakiem zapytania.
Naukowcy od ponad półtora wieku dokumentują cofanie się czoła lodowca, oznaczając jego dawny zasięg tablicami informacyjnymi. Zgromadzone dane są jednoznaczne – w tym czasie lodowiec cofnął się o blisko trzy kilometry i nadal gwałtownie traci masę. Jeśli obecne tempo topnienia się utrzyma, Morteratsch może całkowicie zniknąć w ciągu około 150 lat.
Szczególną uwagę badaczy zwracają lodowe jaskinie powstające w obrębie lodowca. Choć dla odwiedzających są one widowiskową atrakcją, dla naukowców stanowią dowód na uwalnianie się ciepła zgromadzonego w lodzie. Powstawanie coraz większej liczby takich przestrzeni sprzyja dalszej utracie masy lodowej i przyspiesza proces degradacji.
– Lodowce są jednym z najbardziej czytelnych symboli zmian klimatycznych. Ich zanik jest widoczny niemal gołym okiem i postępuje znacznie szybciej niż w przypadku wielu innych elementów środowiska – podkreśla Stefan Uhlenbrook ze Światowej Organizacji Meteorologicznej.
Problemy Morteratscha wpisują się w globalny trend. Z badań opublikowanych w czasopiśmie "Nature Climate Change" wynika, że od 1970 roku na świecie zniknęło już ponad tysiąc lodowców. Zespół naukowców ze Szwajcarii i Belgii po raz pierwszy skupił się nie tylko na utracie masy lodowej, ale także na liczbie zanikających lodowców oraz tempie tego procesu w różnych regionach świata.
Wyniki są alarmujące. Najbardziej zagrożone są obszary położone blisko równika oraz regiony z mniejszymi lodowcami na niższych wysokościach. Dotyczy to m.in. Alp, Kaukazu, Gór Skalistych, części Andów oraz afrykańskich pasm górskich. Jak wskazuje Lander Van Tricht z ETH Zurich, w niektórych z tych regionów ponad połowa lodowców może zniknąć w ciągu najbliższych 10–20 lat.
Szczególnie pesymistyczne prognozy dotyczą Alp. Jeśli globalna średnia temperatura wzrośnie o 2,7 stopnia Celsjusza, do końca XXI wieku w Europie Środkowej przetrwa jedynie około 110 lodowców – zaledwie trzy procent obecnej liczby. Przy wzroście temperatury o 4 stopnie Celsjusza może ich pozostać zaledwie około 20. Naukowcy przewidują, że Alpy osiągną szczytowy moment utraty powierzchni lodowej już w latach 2033–2041.
Lodowiec Morteratsch, niegdyś potężny symbol alpejskiego krajobrazu, staje się dziś ostrzeżeniem przed konsekwencjami globalnego ocieplenia. Jego cofające się czoło pokazuje, że zmiany klimatyczne nie są abstrakcyjną prognozą, lecz procesem, który dzieje się tu i teraz – na oczach kolejnych pokoleń.
