TSUE stawia tamę atakom na WIBOR. Unijny trybunał: klauzula z tym wskaźnikiem nie jest nieuczciwa

SUE jednoznacznie stwierdził, że sama klauzula umowy kredytowej odwołująca się do WIBOR (jako wskaźnika referencyjnego uregulowanego unijnym rozporządzeniem BMR) nie powoduje znaczącej nierównowagi na niekorzyść konsumenta. Innymi słowy – nie jest automatycznie abuzywna tylko dlatego, że oprocentowanie zależy od tego właśnie wskaźnika.

Kluczowe tezy orzeczenia:

• Bank nie ma szczególnego obowiązku przekazywania kredytobiorcy szczegółowych informacji na temat metodologii obliczania WIBOR. Wystarcza, że spełnia standardowe obowiązki informacyjne przewidziane w prawie unijnym dla umów kredytowych.
• To administrator wskaźnika (w przypadku WIBOR – GPW Benchmark) odpowiada za publikację głównych zasad jego tworzenia. Bank może odsyłać do tych publicznie dostępnych materiałów.
• Fakt, że bank sam uczestniczy w panelu ustalającym WIBOR, nie czyni automatycznie klauzuli nieuczciwą.
• Nawet jeśli metodologia opiera się częściowo na szacunkach, a nie wyłącznie na rzeczywistych transakcjach, nie przesądza to o abuzywności – o ile wskaźnik pozostaje zgodny z ramami prawnymi BMR.

Trybunał podkreślił, że WIBOR funkcjonuje w ramach wyczerpujących regulacji unijnych, a ich przestrzeganie nadzorują właściwe organy krajowe. Dopóki wskaźnik jest uznawany za zgodny z tymi zasadami, jego zastosowanie w umowie kredytowej nie rodzi samo w sobie rażącej nierównowagi stron.

Wyrok zapadł w konkretnej sprawie kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2019 roku w PKO BP na kwotę blisko 414 tys. zł. Początkowo oprocentowanie wynosiło 3,64% (WIBOR 6M 1,79% + marża 1,85 pkt proc.). Gdy w 2022 roku stopy procentowe gwałtownie wzrosły, rata kredytu stała się znacznie wyższa, a WIBOR 6M przekroczył nawet 7%. Kredytobiorca zarzucał bankowi brak rzetelnej informacji o ryzyku zmiennego oprocentowania oraz o mechanizmie kształtowania WIBOR – zwłaszcza o wpływie samych banków na jego wysokość.

TSUE nie poszedł jednak tak daleko, by uznać takie zarzuty za bezzasadne w każdym przypadku. Orzeczenie koncentruje się na samym wskaźniku i klauzuli odwołującej się do WIBOR – nie zamyka natomiast drogi do kwestionowania innych elementów umowy, np. niedostatecznej informacji o ryzyku stopy procentowej czy ewentualnych manipulacji w indywidualnych przypadkach.

W praktyce wyrok oznacza poważne ograniczenie fali pozwów, w których kredytobiorcy próbowali podważyć legalność całego mechanizmu WIBOR jako takiego. Jednocześnie pozostawia otwartą furtkę do sporów o to, czy bank w konkretnej umowie wypełnił obowiązek rzetelnego poinformowania klienta o ryzyku wzrostu rat.

Decyzja TSUE jest kolejnym ważnym głosem w trwającej od lat batalii o uczciwość warunków kredytów mieszkaniowych w Polsce – po serii wyroków dotyczących kredytów frankowych tym razem unijny trybunał opowiedział się po stronie stabilności wskaźników referencyjnych uznanych na poziomie całej Unii.