Wyniki polskich uczniów w badaniu TIMSS: 26. miejsce w wiedzy matematycznej i 16. w przyrodniczej

TIMSS – Trends in International Mathematics and Science Study to – obok badania PISA – jedno z najważniejszych międzynarodowych porównawczych badań edukacyjnych. We wtorek opublikowano wyniki badania przeprowadzonego na przełomie kwietnia i maja 2019 r.

Z raportu opublikowanego na stronie internetowej badania www.timss2019.orgwynika, że w zakresie wiedzy matematycznej polscy uczniowie klas IV szkoły podstawowej uzyskali 520 punktów, przy średniej badania 500 punktów. Zajęli 26 miejsce. Najwyższe wyniki osiągnęli uczniowie z Singapuru – 625 punktów, Hongkongu – 602 punkty, Korei – 600 punktów, Tajwanu – 599 punktów i Japonii – 593 punkty.

Lepsze wyniki niż polscy czwartoklasiści uzyskali także uczniowie z Federacji Rosyjskiej, Irlandia Północnej, Anglii, Irlandii, Łotwy, Norwegia, Litwy, Austrii, Holandii, Stanów Zjednoczonych, Czech, Belgii, Cypru i Finlandii.

Wyniki wyższe, lecz statystycznie podobne jak polscy uczniowie, uzyskali uczniowie z Portugalii, Danii, Węgier, Turcji, Szwecji i Niemiec. Wyniki niższe, lecz też statystycznie podobne, mają uczniowie z Australii, Azerbejdżanu, Bułgarii i Włoch.

W zakresie wiedzy z nauk przyrodniczych, przy średniej badania 500 punktów, polscy czwartoklasiści uzyskali 531 punktów i zajęli 16 miejsce. Także w tym zakresie wiedzy najlepsze wyniki ponownie uzyskano w Singapurze – 595 punktów, a kolejne miejsca zajęli czwartoklasiści z Korei – 588 punktów, Federacji Rosyjskiej – 567 punktów, Japonii – 562 punktów i Tajwanu – 558 punktów. Wyższe wyniki niż polscy czwartoklasiści uzyskali uczniowie z Finlandii, Łotwy, Norwegii, Stanów Zjednoczonych i Litwy.

Wyniki wyższe, lecz statystycznie podobne jak polscy uczniowie, uzyskali uczniowie ze Szwecji, Anglii, Czech i Australii. Wyniki niższe, lecz statystycznie podobne, mają uczniowie z Hongkong, Węgier, Irlandii i Turcji.

Polscy uczniowie klas IV w badaniu przeprowadzonym 2019 r. osiągnęli niższe rezultaty niż w poprzedniej edycji badania przeprowadzonej w 2015 r. Wówczas polscy uczniowie zajęli 17. miejsce pod względem osiągnięć matematycznych na 49 krajów uczestniczących w badaniu, a pod względem osiągnięć przyrodniczych zajęli 9. miejsce na 47 krajów.

Komentując wyniki badania TIMSS 2019 wiceminister Maciej Kopeć podkreślił, że analizując wyniki badania należy wziąć pod uwagę przede wszystkim to, w jakim stopniu na ich wynik wpłynął ubiegłoroczny strajk nauczycieli, wprowadzenie nowej podstawy programowej oraz to, że udział w badaniu wzięli uczniowie, którzy swoją edukację rozpoczęli w wieku sześciu lat.

Zwrócił uwagę na to, że średni wiek polskich uczniów biorących udział w obecnej edycji badania był niższy niż w poprzedniej i wynosił 10,2 lat, podczas gdy wówczas wynosił 10,8 lat. Wskazał, że w grupie wiekowej poddanej badaniu TIMSS 2019 znaleźli się uczniowie urodzeni w 2009 r. i II połowie 2008 r., a tym samym wyraźnie wzrósł rozrzut wiekowy poddanego badaniu rocznika czwartoklasistów.

“Należy się zastanowić, na ile przyczyną obniżenia wyników TIMSS 2019 była tzw. reforma sześciolatków i czy mamy do czynienia z porażką tej reformy widoczną w tym badaniu” – mówił Kopeć.

Wskazał też, jeśli chodzi o nauki przyrodnicze na to, że uczniowie, którzy uczestniczyli w badaniu w 2015 r. uczyli się według innej podstawy programowej niż ci, którzy brali udział w badaniu w 2019 r.

Na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej opublikowano omówienie wyników badania.

“Nasi uczniowie lubią matematykę i przyrodę, chwalą swoich nauczycieli i rozumieją, co nauczyciel do nich mówi. Nie brakuje jednak takich, których lekcje nudzą i mają trudności z ich zrozumieniem, w szczególności matematyki. W porównaniu z chłopcami, dziewczynki są lepsze z biologii, a także w rozumowaniu i znajomości podstaw metody naukowej. Chłopcy lepiej poradzili sobie za to z geografią oraz w zadaniach fizyko-technicznych” – czytamy w omówieniu.

“Polscy uczniowie zespołowo lepiej poradzili sobie w matematyce z rozumowaniem, słabiej w zadaniach wymagających wiedzy, wiadomości i znajomości arytmetyki. Mocną stroną naszych uczniów są elementy statystyki, odczytywanie tabel i wykresów, a w przyrodzie, stosowanie wiedzy. Słabsze wyniki uczniowie otrzymali z wiedzy i rozumowania, a także rozumienia zasad myślenia naukowego czy z zadań z podstaw fizyki” – podano.

Wskazano też, że w Polsce i sześciu innych krajach chłopcy poradzili sobie z zadaniami matematycznymi nieznacznie lepiej od dziewczynek (statystycznie istotna różnica to 8 punktów). Mimo wyższej średniej, osiągnięcia chłopców są jednak bardziej zróżnicowane. Więcej jest chłopców, którzy osiągają bardzo słabe i bardzo dobre wyniki. Umiejętności dziewczynek są zaś bardziej wyrównane. Nie ma natomiast różnic między średnim wynikiem chłopców i dziewczynek w przyrodzie.

Zauważono także, że dzieci lepiej wykształconych rodziców osiągają wyższe wyniki. W IV klasie szkoły podstawowej różnica między przeciętnymi umiejętnościami ucznia mającego rodziców z wykształceniem najwyżej zasadniczym zawodowym, a ucznia, którego przynajmniej jeden rodzic ma wykształcenie wyższe, wynosi aż 76 punktów w matematyce i 70 punktów w przyrodzie.

Wyniki badania pokazały, że dzieci lepiej wykształconych rodziców wcześniej zaczynały edukację przedszkolną i uczęszczały do żłobka (badany nie była jeszcze objęty rozszerzeniem prawa do opieki przedszkolnej w wieku 3 lat). Status społeczno-ekonomiczny różnicuje częstość aktywności edukacyjnych podejmowanych przez rodziców z dziećmi w ich wczesnym dzieciństwie. Dodatkowo uczęszczanie na płatne zajęcia poza szkołą także sprzyja zwiększaniu nierówności.

Z badania wynika również, że polscy uczniowie bardzo dobrze oceniają przystępność prowadzenia lekcji przez swoich nauczycieli: 91-93 proc. uważa, że ich nauczyciele dobrze tłumaczą matematykę i przyrodę. Opinie polskich czwartoklasistów o przystępności prowadzenia lekcji są nieco bardziej krytyczne niż opinie ich rówieśników z innych krajów. Ok. 20 proc. polskich czwartoklasistów przyznało np., że nie rozumie wszystkiego, co mówi nauczyciel.

“Polscy czwartoklasiści lubią uczyć się matematyki i przyrody, ale znacznie mniej niż ich rówieśnicy w innych krajach. Dla 30 proc. uczniów matematyka jest nudna. Niewiele mniej uczniów, bo 22 proc. wypowiada się w ten sam sposób o przyrodzie. Co trzeci polski czwartoklasista uważa, że matematyka jest dla niego trudniejsza niż dla większości uczniów w jego klasie – w przyrodzie sądzi tak co czwarty uczeń” – czytamy.

Badanie TIMSS jest koordynowane przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Mierzenia Osiągnięć Szkolnych – IEA z siedzibą w Amsterdamie. Przeprowadzane jest co cztery lata począwszy od 1995 r. Polska wzięła do tej pory udział w TIMSS trzykrotnie – w roku 2011, 2015 i 2019. W 2011 r. badano trzecioklasistów, a w latach 2015 i 2019 badanie objęło uczniów klasy IV. Badanie TIMSS realizowane jest też w klasach VIII, jednak Polska nie bierze udział w tej części badania.

Badanie w 2019 r. w Polsce przeprowadził Instytut Badań Edukacyjnych na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej – przeprowadzono je na reprezentatywnej próbie 4882 uczniów klas IV z 149 szkół podstawowych; do badania losowani są nie pojedynczy uczniowie, ale całe klasy. Oprócz badania sprawdzającego wiedzę i umiejętności uczniów przeprowadzane jest też badanie ankietowe, w którym oprócz uczniów biorą udział ich rodzice, nauczyciele uczący ich matematyki i przyrody oraz dyrektorzy szkół.

W ostatniej edycji badania wzięli udział uczniowie z 58 krajów świata – łącznie ponad 300 tys. czwartoklasistów z ok. 11 tys. szkół. (PAP)