Genewa bez cudu: rozmowy Rosja–Ukraina–USA zakończone fiaskiem – "trudne" i "biznesowe", ale bez kroku naprzód
Trójstronne negocjacje pokojowe w Genewie, z udziałem Rosji, Ukrainy i Stanów Zjednoczonych, zakończyły się w środę po zaledwie dwóch godzinach rozmów – bez żadnego przełomu. Mimo początkowego optymizmu amerykańskiego wysłannika Steve’a Witkoffa, obie strony konfliktu zgodnie określiły spotkania jako "trudne" i pełne przepaści w kluczowych kwestiach.
Główny negocjator Kremla Władimir Miedinski po zakończeniu oficjalnej części wrócił na salę i przez półtorej godziny prowadził zamknięte rozmowy z delegacją ukraińską. Szczegóły pozostają tajne, ale według źródła bliskiego ukraińskiej delegacji poczyniono pewne postępy w kwestiach czysto wojskowych – m.in. w sprawie przebiegu linii frontu i potencjalnego monitorowania ewentualnego zawieszenia broni.
Jednak rdzeń sporu – status terytorialny – pozostaje nie do ruszenia. Rosja nie odstępuje od żądania pełnej kontroli nad całym wschodnim Donbasem (obwody doniecki i ługański), co dla Kijowa jest absolutnie nie do przyjęcia. Bez zgody w tej sprawie nie ma mowy o trwałym rozejmie.
"Rozmowy były biznesowe, ale trudne" – skwitował Miedinski, zapowiadając, że kolejne spotkanie odbędzie się "wkrótce". Z kolei prezydent Wołodymyr Zełenski nazwał negocjacje "niełatwymi" i oskarżył Moskwę o celowe przeciąganie procesu, mimo że – jego zdaniem – "mogły już wejść w fazę końcową".
Ukraiński minister obrony i szef delegacji Rustem Umerow przyjął nieco łagodniejszy ton: "Dyskusje były merytoryczne i intensywne. Postępy są, ale na tym etapie nie możemy ujawnić szczegółów. To bardzo złożone zadanie, które wymaga czasu i zgody wszystkich stron".
Kluczowe punkty sporne – bez zbliżenia stanowisk
- Donbas – Rosja domaga się uznania pełnej kontroli nad obwodami donieckim i ługańskim. Ukraina odrzuca to jako zrzeczenie się suwerennego terytorium. Zełenski w rozmowie z Axios stwierdził, że oddanie Donbasu zostałoby odrzucone w każdym referendum.
- Zaporoże – Ukraina chce zwrotu kontroli nad największą elektrownią jądrową Europy (od marca 2022 pod okupacją rosyjską). Kijów sugerował nawet współdzielenie nadzoru z Amerykanami – Moskwa odrzuca obie opcje.
- Gwarancje bezpieczeństwa – Kijów nalega na twarde, międzynarodowe gwarancje odstraszające Rosję przed kolejną agresją. Bez nich żaden kompromis nie jest możliwy.
Tło polityczne i presja czasu
Rozmowy w Genewie były kontynuacją lutowego spotkania w Abu Zabi, które przyniosło pierwszą od miesięcy wymianę jeńców. Zełenski zasugerował, że kolejna taka wymiana jest możliwa w najbliższym czasie.
Prezydent USA Donald Trump, który osobiście nadzoruje dyplomację pokojową, wyraża coraz większe zniecierpliwienie. W poniedziałek stwierdził, że "Ukraina lepiej, żeby szybko przystąpiła do rozmów". Zełenski odrzucił tę presję, nazywając ją "niesprawiedliwą" – jego zdaniem to nie Ukraina powinna robić największe ustępstwa.
W tle trwa czwarta rocznica inwazji (24 lutego 2022). W nocy z wtorku na środę rosyjskie ataki rakietowe i artyleryjskie zabiły cztery osoby i raniły 30 w różnych częściach kraju. Ataki na infrastrukturę energetyczną pozostawiają miliony Ukraińców bez prądu i ogrzewania w jedną z najzimniejszych zim od lat.
Na marginesie rozmów w Genewie obecni byli przedstawiciele Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec i Włoch. Zełenski podkreśla, że udział Europy jest "niezbędny" dla trwałego porozumienia – mimo że dotychczasowy format jest zdominowany przez USA.
Po dwóch dniach rozmów amerykański wysłannik Witkoff mówił o "znaczącym postępie", ale rzeczywistość na stole negocjacyjnym wygląda inaczej: dystans między żądaniami Moskwy a czerwonymi liniami Kijowa pozostaje ogromny. Kolejna runda – "wkrótce" – może przynieść albo przełom, albo kolejny impas. Na razie Genewa zapisała się jako kolejny rozdział długiej i bolesnej drogi do pokoju, która wciąż nie ma widocznego końca.
