Yandex: od pioniera internetu do rosyjskiego giganta pod kontrolą kraju
Yandex, często określany mianem “rosyjskiego Google”, dokonał strategicznego wycofania się z rynku rosyjskiego, sprzedając swoje operacje krajowe za sumę znacznie niższą od wartości rynkowej. Holenderska spółka-matka Yandex, kluczowy gracz w rosyjskim ekosystemie internetowym, przekazała kontrolę nad rosyjską działalnością grupie inwestorów za 475 miliardów rubli, czyli około 5,2 miliarda dolarów.
Ta decyzja przekształca rosyjski biznes Yandex w podmiot w pełni kontrolowany przez Rosję, oznaczając koniec międzynarodowej obecności firmy w jej kraju pochodzenia.
Sprzedaż ta nastąpiła po długich negocjacjach i planowaniu, które trwały ponad 18 miesięcy, i została przyjęta z zadowoleniem przez rosyjskie władze. Anton Gorelkin, zastępca szefa komisji ds. polityki informacyjnej rosyjskiego parlamentu, skomentował transakcję jako realizację dawnych ambicji kraju, mających na celu zapobieżenie przejęciu Yandex przez zachodnich gigantów IT. Dodał również, że Yandex stanowi cenny zasób dla całego rosyjskiego społeczeństwa, co podkreśla strategiczne znaczenie firmy.
Założony pod koniec lat 90., w czasach internetowego boomu, Yandex szybko stał się wiodącym dostawcą usług internetowych w Rosji, oferując wyszukiwarkę, mapy, reklamę oraz usługi takie jak taksówki i dostawa jedzenia. Jednak od czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę, wiele przedsiębiorstw z zagranicznymi udziałami opuściło Rosję, często sprzedając swoje aktywa na niekorzystnych warunkach.
Wartość transakcji, 5,2 miliarda dolarów, stanowi znaczący spadek w stosunku do szacowanej wartości rynkowej Yandex, która w 2021 roku wynosiła około 30 miliardów dolarów. Współzałożyciel Yandex, Arkady Wołoż, który publicznie sprzeciwił się rosyjskiej agresji na Ukrainę, opuścił firmę w 2022 roku. Na Wołoża nałożono sankcje przez Unię Europejską, która oskarżyła Yandex o promowanie rosyjskich mediów państwowych i cenzurowanie treści krytycznych wobec Kremla.
Decyzja o sprzedaży rosyjskiej części Yandex jest odpowiedzią na rosnące naciski polityczne i regulacyjne, a także na sankcje międzynarodowe. Pomimo swojej niezależności, eksperymenty przeprowadzone przez BBC Monitoring wykazały, że Yandex nie udostępniał informacji o rosyjskich zbrodniach wojennych w Ukrainie, co wskazuje na wpływ Kremla na treści publikowane przez firmę.
Wycofanie się Yandex z Rosji i jego sprzedaż lokalnym inwestorom stanowi znaczący moment w historii firmy, pokazując skomplikowane relacje między rosyjskimi przedsiębiorstwami a polityką kraju.
