Holandia odda Egiptowi 3500-letnią rzeźbę. Cenny artefakt wraca do domu po latach tułaczki

Zrabowana w czasie chaosu

Zgodnie z ustaleniami Holenderskiego Inspektoratu Informacji i Dziedzictwa, kamienna głowa przedstawiająca wysokiego rangą urzędnika z czasów faraona Totmesa III najprawdopodobniej została splądrowana w latach 2011–2012, kiedy Egipt pogrążony był w politycznym chaosie.

Artefakt zniknął bez śladu, by po latach pojawić się na rynku sztuki. W 2022 roku rzeźba została wystawiona na sprzedaż na targach antyków w Maastricht, organizowanych przez Europejską Fundację Sztuk Pięknych (TEFAF). Dopiero anonimowy donos skierowany do władz doprowadził do odkrycia prawdy o jej pochodzeniu.

– Po przeprowadzeniu weryfikacji uznano, że istnieje bardzo wysokie prawdopodobieństwo, iż rzeźba pochodzi z nielegalnego źródła – poinformował inspektorat.

Dobrowolny zwrot i międzynarodowa współpraca

Właściciel galerii, który posiadał rzeźbę, dobrowolnie zrzekł się prawa do niej po tym, jak został poinformowany o jej prawdziwym pochodzeniu. Holenderski rząd zapowiedział, że artefakt zostanie oficjalnie przekazany ambasadorowi Egiptu w Hadze pod koniec tego roku.

Ustępujący premier Holandii Dick Schoof zapowiedział symboliczny gest podczas otwarcia Wielkiego Muzeum Egipskiego w Gizie – jednej z najważniejszych inwestycji kulturalnych w historii kraju.

– Rzeźba ma ogromne znaczenie dla tożsamości Egiptu. Jej zwrot to wyraz szacunku dla historii i kultury tego narodu – podkreślił Schoof.

Powrót do korzeni – Egipt odbudowuje dziedzictwo

Wiadomość o odzyskaniu artefaktu zbiegła się z hucznym otwarciem Wielkiego Muzeum Egipskiego – ogromnego kompleksu w pobliżu piramid w Gizie. Projekt, rozpoczęty w 1992 roku, przez lata był przerywany z powodów politycznych i finansowych, a jego budowa kosztowała 1,2 miliarda dolarów.

W nowoczesnych salach ekspozycyjnych znajduje się ponad 100 tysięcy zabytków, w tym cała zawartość grobowca Tutanchamona wraz z jego słynną złotą maską.

Egipscy archeolodzy i historycy mają nadzieję, że otwarcie muzeum wzmocni starania o odzyskanie innych bezcennych artefaktów rozproszonych po świecie – w tym słynnego Kamienia z Rosetty, który wciąż znajduje się w British Museum w Londynie.

Symboliczny gest o globalnym znaczeniu

Decyzja Holandii wpisuje się w coraz szerszy trend zwrotów zrabowanych dzieł sztuki i artefaktów kulturowych ich krajom pochodzenia. W ostatnich latach podobne działania podjęły m.in. Francja, Niemcy i Włochy.

– Holandia jest zaangażowana w odzyskiwanie i zwracanie dziedzictwa kulturowego jego prawowitym właścicielom. To nasz obowiązek wobec historii – oświadczyło holenderskie Ministerstwo Kultury.

Dla Egiptu to nie tylko odzyskany fragment przeszłości, ale także symboliczne zwycięstwo w walce o ochronę swojego dziedzictwa – dowód, że nawet po tysiącach lat skradzione skarby mogą wrócić do domu.