Genetyczna rewolucja w Kaszmirze. Pierwsza taka owca w Indiach ma już rok
Ma imię, historię i wzbudza ogromne emocje w świecie nauki. Tarmeem – pierwsza w Indiach owca poddana precyzyjnej edycji genów – właśnie ukończyła pierwszy rok życia. Naukowcy nie mają wątpliwości: eksperyment zakończył się sukcesem, a jego znaczenie może wykraczać daleko poza laboratoria w Kaszmirze.
Tarmeem przyszła na świat 16 grudnia ubiegłego roku na terenie administrowanego przez Indie Kaszmiru. Jej imię pochodzi z języka arabskiego i oznacza "modyfikację" lub "edycję" – nieprzypadkowo. To właśnie ona stała się symbolem przełomu w indyjskiej nauce, jako pierwsze zwierzę gospodarskie w kraju, którego DNA zostało celowo zmienione przy użyciu technologii CRISPR.
Owca jest obecnie utrzymywana w specjalnym, monitorowanym zagrodzeniu na Uniwersytecie Rolniczym Sher-e-Kashmir w Śrinagarze. Towarzyszy jej nieedytowana siostra bliźniaczka, co pozwala naukowcom na bieżąco porównywać rozwój obu zwierząt.
Zespół badawczy zastosował technikę CRISPR do wyłączenia genu miostatyny – naturalnego "hamulca" wzrostu mięśni. W praktyce oznacza to, że organizm Tarmeem może rozwijać większą masę mięśniową bez ingerencji obcych genów. Edycja została przeprowadzona na bardzo wczesnym etapie – jeszcze na poziomie zarodka, który następnie wszczepiono matce zastępczej.
Po roku obserwacji naukowcy nie zgłaszają żadnych niepokojących sygnałów. Tarmeem rozwija się prawidłowo, ma stabilne parametry zdrowotne i – zgodnie z założeniami projektu – wykazuje wyraźnie większy przyrost mięśni. Różnica w porównaniu z jej bliźniaczką wynosi około 10 procent i, jak przewidują badacze, może się jeszcze zwiększać wraz z wiekiem.
Projekt nie był prosty ani szybki. Ośmioosobowy zespół pracował nad nim przez siedem lat, przechodząc przez liczne nieudane próby. Dopiero pod koniec 2024 roku udało się uzyskać efekt, który dziś uznawany jest za naukowy przełom. Z kilku procedur zapłodnienia in vitro tylko jedna zakończyła się pełnym sukcesem edycji genów.
Znaczenie tego osiągnięcia może być ogromne, zwłaszcza w kontekście bezpieczeństwa żywnościowego. Kaszmir rocznie zużywa znacznie więcej baraniny, niż jest w stanie wyprodukować. Zdaniem naukowców, dzięki edycji genów możliwe byłoby uzyskiwanie większej ilości mięsa z mniejszej liczby zwierząt, co ma znaczenie przy ograniczonych zasobach ziemi i wody.
Technologia CRISPR, odkryta w 2012 roku i uhonorowana Nagrodą Nobla osiem lat później, już dziś zmienia medycynę i rolnictwo na świecie. W wielu krajach wykorzystuje się ją do zwiększania odporności zwierząt na choroby czy poprawy wydajności upraw. Jednocześnie nadal budzi ona kontrowersje etyczne i prawne – szczególnie tam, gdzie jest utożsamiana z GMO.
Indyjscy naukowcy podkreślają jednak istotną różnicę: edycja genów nie polega na dodawaniu obcego DNA, lecz na precyzyjnej modyfikacji własnych genów organizmu. To właśnie ten argument może w przyszłości zdecydować o dopuszczeniu takich zwierząt do hodowli na szeroką skalę.
Na razie Tarmeem pozostaje pod ścisłą obserwacją, a dalsze losy projektu zależą od decyzji rządu. Jeśli jednak eksperyment zostanie zatwierdzony do dalszego rozwoju, Indie mogą stanąć u progu nowej ery w hodowli zwierząt – podobnie jak kilkadziesiąt lat temu, gdy dzięki nauce osiągnęły samowystarczalność żywnościową.
Jedno jest pewne: ta niepozorna owca z Kaszmiru już dziś zapisała się w historii nauki.
