Koniec epoki jednego rodzica. Japonia wprowadza wspólną opiekę nad dziećmi po rozwodzie
Po dekadach kontrowersji i międzynarodowej krytyki Japonia wreszcie dołączyła do większości rozwiniętych krajów. W środę weszła w życie przełomowa nowelizacja Kodeksu cywilnego, która po raz pierwszy w historii tego kraju umożliwia dzielenie opieki nad dziećmi po rozwodzie.
Do tej pory Japonia była jedynym państwem z grupy G7, w którym po rozwodzie opiekę nad dzieckiem otrzymywał wyłącznie jeden rodzic – najczęściej matka. Drugi rodzic bardzo często tracił jakikolwiek realny kontakt z dziećmi. System ten był ostro krytykowany zarówno przez ojców, jak i przez zagranicznych małżonków Japonek.
Nowe prawo daje sądom rodzinnym możliwość przyznania rozwodzącym się parom wspólnej opieki naprzemiennej lub – w uzasadnionych przypadkach – wyłącznej opieki jednemu z rodziców. Sąd może teraz decydować o tym, jak rodzice będą dzielić się obowiązkami i czasem spędzonym z dzieckiem.
Dodatkowo nowelizacja wprowadza obowiązek płacenia alimentów. Rodzic, z którym dziecko mieszka, będzie mógł wnioskować o stałą miesięczną kwotę w wysokości 20 000 jenów (ok. 125 dolarów / 95 funtów).
Nadzieja na rozwiązanie problemu "porwań rodzicielskich"
Zmiana prawa budzi duże nadzieje na ograniczenie tzw. porwań rodzicielskich – sytuacji, w których jeden z rodziców zabiera dziecko i zrywa kontakt z drugim. Sprawy takie wielokrotnie trafiały na pierwsze strony gazet, zwłaszcza gdy w grę wchodzili obcokrajowcy.
W 2023 roku głośna była sprawa japońskiej gwiazdy tenisa stołowego Ai Fukuhary, której tajwański mąż oskarżył ją o porwanie ich syna. Podobnie w 2021 roku podczas Igrzysk Olimpijskich w Tokio francuski ojciec rozpoczął strajk głodowy, protestując przeciwko odebraniu mu dzieci przez byłą japońską żonę.
Kontrowersje wokół nowych przepisów
Nie wszyscy jednak witają zmiany z entuzjazmem. Część organizacji kobiecych i aktywistek obawia się, że wspólna opieka może zmuszać kobiety do utrzymywania kontaktu z byłymi mężami, którzy stosowali przemoc domową.
Prawnicy uspokajają, że nowe przepisy wyraźnie mówią: w przypadku stwierdzenia przemocy domowej lub znęcania się sąd ma obowiązek przyznać wyłączną opiekę temu rodzicowi, który zapewni dziecku bezpieczeństwo.
Nowe prawo dotyczy także par, które rozwiodły się przed jego wejściem w życie – rodzice mogą teraz wnioskować do sądu o zmianę dotychczasowych ustaleń dotyczących opieki.
To jedna z największych zmian społecznych w Japonii w ostatnich latach. Dla tysięcy rozwiedzionych ojców i matek oznacza szansę na to, by nadal być realną częścią życia swoich dzieci – nawet po rozpadzie małżeństwa.
Wyrok opinii publicznej jest podzielony, ale większość ekspertów uważa, że Japonia wreszcie nadrobiła wieloletnie zaległości wobec standardów obowiązujących w innych krajach rozwiniętych.
