Emerytury kosztują więcej niż szkoły, wojsko i transport razem. Zaskakujące dane z Francji i Hiszpanii

zdjęcie alzdjęcie al
Źródło zdjęć: © zdjęcie Al • Zdjęcie wygenerowane przy pomocy AI

Ile państwo wydaje na bezpieczeństwo, edukację i transport, a ile na emerytury? We Francji i Hiszpanii porównanie tych rachunków daje wyraźny wynik: wydatki emerytalne przewyższają łączne nakłady na cztery duże obszary działalności państwa. Potwierdzają to dane za 2024 rok.

Temat opisał "Financial Times" w analizie opublikowanej 20 listopada 2026 roku. Dziennik zwraca uwagę na rosnące obciążenie finansów publicznych świadczeniami dla starzejących się społeczeństw. Wskazuje też mechanizm tego napięcia: większym potrzebom emerytalnym nie musi towarzyszyć równie szybki wzrost liczby pracujących i wpływów ze składek. Rządy stają wówczas przed wyborem między zwiększaniem dochodów państwa, zmianami świadczeń a ograniczaniem innych wydatków.

Skalę różnicy pokazuje opracowanie francuskiego serwisu finansów publicznych FIPECO, przygotowane na podstawie danych Eurostatu. We Francji wydatki emerytalne wyniosły w 2024 roku 14,8 proc. PKB. Edukacja pochłonęła 5,1 proc., transport 2,1 proc., bezpieczeństwo wewnętrzne i wymiar sprawiedliwości 1,8 proc., a obronność 1,9 proc. Cztery ostatnie pozycje dają razem 10,9 proc. PKB.

Podobny obraz widać w Hiszpanii: wydatki emerytalne sięgnęły 12,6 proc. PKB, podczas gdy edukacja, transport, bezpieczeństwo wewnętrzne i wymiar sprawiedliwości oraz obronność kosztowały łącznie 8,6 proc. PKB. W tym zestawieniu "drogi" są skrótem myślowym — dane dotyczą szerszej kategorii transportu. Także bezpieczeństwo obejmuje więcej niż samą policję, między innymi sądownictwo i więziennictwo.

Takie proporcje nie dowodzą jednak automatycznie, że szkoły czy infrastruktura są niedofinansowane właśnie z powodu emerytur. Bank Francji podkreśla, że porównania wydatków między państwami odzwierciedlają również różnice w sposobie finansowania usług, rozwiązaniach podatkowych i rachunkowości. Znaczenie ma choćby to, jaka część określonych świadczeń jest finansowana publicznie, a jaka prywatnie. Sam udział wydatków w PKB nie jest również oceną jakości usług otrzymywanych przez obywateli.

Nie zmienia to faktu, że presja na budżety może narastać. OECD w przeglądzie gospodarczym Hiszpanii z 2025 roku, powołując się na krajową niezależną instytucję fiskalną AIReF, wskazuje na prognozowany wzrost wydatków emerytalnych o 3,2 punktu procentowego PKB między 2023 a 2050 rokiem. To projekcja zależna od przyjętych założeń, a nie przesądzony rachunek. Pokazuje jednak skalę wyzwania, z którym trzeba mierzyć się z wieloletnim wyprzedzeniem.

Dla gospodarki znaczenie ma także sposób pokrywania tych kosztów. OECD ostrzega, że dalsze podnoszenie składek w Hiszpanii zwiększałoby obciążenie pracy i mogłoby szkodzić zatrudnieniu. Dlatego dyskusja o emeryturach dotyczy również przedsiębiorców i pracowników: kosztów zatrudnienia, wysokości wynagrodzeń oraz warunków tworzenia nowych miejsc pracy.

Organizacja wskazuje kilka możliwych kierunków działania: uwzględnianie zmian długości życia w zasadach systemu, modyfikację okresu zarobków przyjmowanego do obliczania świadczeń oraz wspieranie dłuższej aktywności zawodowej. W przypadku Hiszpanii zwraca uwagę również na potrzebę szkoleń dla starszych pracowników i lepszego wykorzystania potencjału migrantów na rynku pracy.

Wybrane dla Ciebie