Alarm naukowców: znikają ważki w jednym z najcenniejszych ekosystemów świata
Jedno z najbogatszych przyrodniczo miejsc na Ziemi może tracić swoje unikalne gatunki. Najnowsze badania przeprowadzone w indyjskich Ghatach Zachodnich pokazują nie tylko niezwykłą różnorodność świata owadów, ale także niepokojące sygnały o jego szybkim kurczeniu się.
Dwuletni projekt badawczy, realizowany w latach 2021–2023 na obszarze pięciu stanów Indii, pozwolił naukowcom zidentyfikować 143 gatunki ważek i ważek równoskrzydłych. Aż 40 z nich to gatunki endemiczne, występujące wyłącznie w tym regionie. To potwierdza wyjątkowość Ghatów Zachodnich, uznawanych za jedno z najważniejszych centrów bioróżnorodności na świecie.
Jednocześnie wyniki badań wzbudziły poważny niepokój. Naukowcom nie udało się odnaleźć aż 79 gatunków, które wcześniej były odnotowywane w tym regionie. Oznacza to spadek liczby gatunków o blisko 35 procent. Zdaniem badaczy część z nich mogła zostać przeoczona ze względu na rzadkie występowanie lub sezonową aktywność, jednak nie można wykluczyć, że niektóre zniknęły bezpowrotnie.
Ważki są uznawane za tzw. gatunki wskaźnikowe, czyli organizmy, które pozwalają ocenić kondycję środowiska. Ich zmniejszająca się liczebność może świadczyć o pogarszającym się stanie całego ekosystemu. To szczególnie niepokojące w przypadku Ghatów Zachodnich – pasma górskiego o długości około 1600 kilometrów, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i będącego domem dla setek zagrożonych gatunków roślin i zwierząt.
Region ten od lat znajduje się pod presją działalności człowieka. Urbanizacja, rozwój rolnictwa, wypas zwierząt, inwestycje infrastrukturalne, a także gatunki inwazyjne i działalność górnicza powodują stopniową degradację środowiska. W ostatnich latach odnotowano również spadki liczebności innych organizmów – w tym żab i ptaków endemicznych.
Mimo trudnych warunków terenowych badacze dotarli do odległych zakątków regionu, prowadząc obserwacje nad rzekami, w namorzynach i wilgotnych lasach. Ich wysiłki przyniosły także pozytywne odkrycia – udało się zidentyfikować siedem nowych gatunków ważek. Jednemu z nich nadano symboliczną nazwę nawiązującą do globalnego kryzysu bioróżnorodności.
Naukowcy podkreślają, że dalsze monitorowanie populacji jest kluczowe dla ochrony tego unikalnego obszaru. Ghaty Zachodnie, które powstały ponad 150 milionów lat temu i mają korzenie sięgające czasów superkontynentu Gondwany, skrywają niezwykłą historię ewolucji. Ich przyszłość zależy jednak od działań podejmowanych już dziś.
