Fuzja Orlenu z Lotos: NIK alarmuje o znaczących ryzykach i niedociągnięciach
Najwyższa Izba Kontroli (NIK) opublikowała raport dotyczący fuzji dwóch kluczowych graczy na polskim rynku paliwowym – PKN Orlen i Grupy Lotos. Kontrola przeprowadzona przez NIK wykazała szereg poważnych zastrzeżeń, w tym “rażąco niską cenę” za sprzedaż aktywów Lotosu, która okazała się być o co najmniej 5 miliardów złotych niższa od szacowanej wartości.
Alarmujące są również wyniki analizy, według której fuzja nie przyniosła oczekiwanych korzyści w zakresie bezpieczeństwa paliwowego kraju, a wręcz przeciwnie – spowodowała powstanie istotnych ryzyk dla tego bezpieczeństwa.
Z raportu wynika, że decyzje podejmowane w procesie fuzji, w tym sprzedaż części aktywów Rafinerii Gdańskiej spółce Saudi Aramco, zostały dokonane bez należytej analizy ryzyka i skutków dla krajowego rynku paliw. Sprzedaż mniejszościowego pakietu udziałów Rafinerii Gdańskiej za 1,1 miliarda złotych, przy wycenie przez NIK na 4,6 miliarda złotych, budzi poważne wątpliwości co do racjonalności i ekonomicznej efektywności takiego działania.
Raport wskazuje również na brak odpowiedniej strategii działania ze strony Ministerstwa Aktywów Państwowych oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska, które nie przygotowały planu minimalizującego ryzyka wynikające z fuzji dla bezpieczeństwa paliwowego Polski. NIK podkreśla, że fuzja, realizowana w trybie nadzwyczajnym i bez wystarczających przesłanek, nie była odpowiednio dyskutowana na posiedzeniu rządu, co budzi wątpliwości co do przejrzystości i odpowiedzialności w podejmowaniu kluczowych decyzji gospodarczych.
Dodatkowo, umowa z Saudi Aramco, oprócz niskiej ceny sprzedaży udziałów, przyznała temu podmiotowi znaczące korzyści i uprawnienia, w tym prawo weta wobec kluczowych decyzji strategicznych, co może mieć długofalowe skutki dla krajowej polityki energetycznej i niezależności.
Najwyższa Izba Kontroli alarmuje, że działania te mogą osłabić możliwość pokrycia krajowego zapotrzebowania na kluczowe produkty paliwowe, takie jak benzyna czy olej napędowy, i w konsekwencji zagrozić bezpieczeństwu energetycznemu Polski. W związku z powyższym, NIK apeluje o podjęcie działań naprawczych oraz zwraca uwagę na konieczność lepszego nadzoru nad kluczowymi procesami fuzji i przejęć na rynku paliwowym.
W świetle tych wyzwań, raport NIK stanowi ważny głos w debacie na temat przyszłości polskiego sektora energetycznego i potrzeby zapewnienia jego stabilności i bezpieczeństwa w obliczu zmieniających się warunków rynkowych i politycznych.
